Zelf procederen met ChatGPT: handig hulpmiddel of juridisch mijnenveld?

Zelf procederen met ChatGPT: handig hulpmiddel of juridisch mijnenveld?

ChatGPT voelt voor veel mensen als een uitkomst. Juridische vragen? Binnen seconden een strak geformuleerd antwoord. Geen advocaatkosten, geen wachttijden. Zeker voor mensen die zelf willen procederen lijkt het verleidelijk om AI-output direct te gebruiken in een dagvaarding of processtuk. Maar precies daar schuilt een serieus risico.

Recent maakte de Nederlandse rechtspraak duidelijk dat onzorgvuldig gebruik van AI niet zonder gevolgen blijft. In een zaak bij de Rechtbank Oost-Brabant had een procespartij zijn stukken grotendeels gebaseerd op ChatGPT-input, zonder die inhoudelijk te controleren. De rechter oordeelde dat sprake was van misbruik van procesrecht en legde een volledige proceskostenveroordeling op. Dat betekent: niet alleen je eigen kosten dragen, maar ook álle kosten van de wederpartij betalen. Een dure les.

Waarom gaat dit zo vaak mis? ChatGPT is geen juridisch expert en geen databank met actuele rechtspraak. Het model genereert teksten op basis van waarschijnlijkheid en kan feiten, wetsartikelen of uitspraken verzinnen die overtuigend klinken, maar niet bestaan. Als je die informatie één-op-één overneemt, presenteer je de rechter mogelijk onjuiste of onvolledige feiten. En dat is problematisch.

In het Nederlandse procesrecht geldt een duidelijke waarheidsplicht: partijen moeten feiten volledig en naar waarheid aanvoeren. Wie zonder verificatie AI-output indient, loopt het risico dat de rechter concludeert dat er nodeloos of lichtvaardig is geprocedeerd. Het gevolg kan zijn dat de rechter afwijkt van de normale kostenverdeling en de AI-gebruiker zwaar laat betalen.

AI kan best nuttig zijn als denkhulp of schrijfassistent, maar niet als vervanging van juridische controle. Zeker bij zelf procederen geldt: wat snel en goedkoop lijkt, kan uiteindelijk juridisch én financieel zeer kostbaar uitpakken.

N.B. Dit artikel is deels door AI gegenereerd.

Heeft u vragen over bovenstaand artikel neem dan vrijblijvend contact met ons op via: info@sijbenpartners.nl of 045-5602200. Wij helpen u graag verder.

Artikel geschreven door: Milan Gaber