De discussie over thuiswerken blijft actueel. Waar tijdens de coronapandemie thuiswerken de norm werd, kiezen steeds meer werkgevers ervoor om werknemers vaker naar kantoor te laten terugkeren. Organisaties als Booking.com, maar ook andere grote werkgevers, onderzoeken hoe zij meer fysieke aanwezigheid kunnen stimuleren of verplichten. De uitspraak van de Rechtbank Amsterdam van 28 oktober 2026 wordt daarom gezien als een belangrijke ontwikkeling.
Wat speelde er bij Booking.com?
Binnen Booking.com gold sinds enkele jaren een hybride werkregeling waarbij werknemers werden aangemoedigd om 40% van hun werktijd op kantoor aanwezig te zijn. In de praktijk werkte slechts een beperkt deel van de werknemers de daadwerkelijke 40% op kantoor. Daarom wilde Booking.com van deze richtlijn een verplichting maken. Volgens Booking.com was dit noodzakelijk voor samenwerking, kennisdeling, ontwikkeling van medewerkers en het behouden van de bedrijfscultuur.
De ondernemingsraad weigerde in te stemmen met deze wijziging. Volgens de ondernemingsraad ontbrak de noodzaak voor het nieuwe beleid, waren minder ingrijpende alternatieven onvoldoende onderzocht en zouden werknemers worden geconfronteerd met nadelen zoals reistijd, reiskosten, verminderde flexibiliteit en gevolgen voor zorgtaken en gezondheid. Booking.com verzocht de kantonrechter om vervangende toestemming op grond van artikel 27 lid 4 WOR.
Een bredere ontwikkeling
In eerdere rechtspraak stond de vraag centraal in hoeverre een werkgever thuiswerkafspraken eenzijdig kan aanpassen. De rechtbank benadrukte dat regels over thuiswerken in beginsel instemmingsplichtig zijn. De ondernemingsraad heeft dus een belangrijke stem wanneer een werkgever het hybride werkbeleid wil wijzigen.
Wanneer de ondernemingsraad instemming weigert, kan de ondernemer de kantonrechter verzoeken vervangende toestemming te verlenen. Die toestemming kan worden verleend indien:
Oordeel kantonrechter
De kantonrechter oordeelde dat Booking.com een redelijk belang had bij een minimale aanwezigheid van 40% op kantoor. Volgens de rechtbank mocht Booking.com belang hechten aan:
De kantonrechter achtte aannemelijk dat regelmatige fysieke ontmoetingen bijdragen aan deze doelstellingen. Het feit dat werknemers reistijd en reiskosten hebben, of minder flexibiliteit ervaren, woog volgens de kantonrechter niet zwaarder dan het belang van Booking.com om werknemers met enige regelmaat op kantoor te laten samenwerken.
Daarnaast achtte de kantonrechter van belang dat Booking.com gedurende een langdurig overlegtraject met de OR verschillende concessies had gedaan. Zo was de oorspronkelijk gewenste aanwezigheid teruggebracht van 50-60% naar 40%, werd een overgangsperiode van zes maanden ingevoerd en werd voorzien in een hardheidsclausule.
Ook de maandelijkse berekening van aanwezigheid en de invoering van een hardheidsregeling werden redelijk geacht. Voor de controle van aanwezigheid merkte de kantonrechter op dat controle in beginsel mogelijk moet zijn, maar dat nadere afspraken over het gebruik van individuele toegangsgegevens nog met de ondernemingsraad moesten worden uitgewerkt.
De kantonrechter concludeerde dat de belangen van Booking.com zwaarder wogen dan de bezwaren van de ondernemingsraad. Daarom werd geoordeeld dat de ondernemingsraad instemming in redelijkheid niet had mogen weigeren. De kantonrechter verleende Booking.com vervangende toestemming om het nieuwe hybride werkbeleid, inclusief de 40%-aanwezigheidsplicht, in te voeren.
Is de uitspraak zo gunstig voor werkgevers als wordt gedacht?
De uitspraak laat zien dat een werkgever onder omstandigheden werknemers mag verplichten een deel van hun werktijd op kantoor aanwezig te zijn. Werkgevers die hun thuiswerkbeleid willen aanscherpen zullen niet alleen een goede inhoudelijke onderbouwing moeten hebben, maar ook een zorgvuldig medezeggenschapstraject moeten doorlopen.
De media presenteerden de uitspraak vooral als een overwinning voor werkgevers. Medezeggenschapsrechtelijk is daar echter wel iets op af te dingen. Er kunnen namelijk vraagtekens gesteld worden bij de vraag in hoeverre is onderbouwd dat de zwaarwegende bedrijfsbelangen van Booking.com zwaarder wegen dan de belangen van de werknemers. Juist daarom is de vraag gerechtvaardigd of de wettelijke WOR-toets voldoende scherp is toegepast.
Mogelijk nog een vervolg
Hoewel Booking.com in eerste aanleg succes heeft behaald, betekent dit niet automatisch dat iedere werkgever werknemers kan verplichten vaker op kantoor aanwezig te zijn. Werkgevers zullen nog steeds moeten onderbouwen waarom een wijziging noodzakelijk is en waarom de belangen van de organisatie zwaarder wegen dan de bezwaren van de ondernemingsraad. Daarom wordt met belangstelling afgewacht op de vervolgprocedure die de OR onlangs is gestart.
Heeft u vragen naar aanleiding van bovenstaand artikel? Neem dan gerust vrijblijvend contact met ons op via info@sijbenpartners.nl of via 045-5602200. Wij helpen u graag verder.
Artikel geschreven door: Demi Orbon